Publikacje:

Józefa Rzepka, maj 2009
Dzieci zdolne są wśród nas

Już od najmłodszych lat między dziećmi możemy zaobserwować wyraźne różnice indywidualne dotyczące myślenia, wykonywania różnych czynności, które określa się mianem zdolności, uzdolnień czy talentu. Psychologia rozwojowa rozróżnia:

zdolności ogólne określane jako inteligencja
zdolności kierunkowe zwane zdolnościami specjalnymi lub uzdolnieniami (np. matematyczne, artystyczne), najwyższy stopień - to talent
zdolności twórcze- oryginalne rozwiązywanie zadań i problemów

Szacuje się, że w kraju w całej populacji dzieci mamy ok. 3% dzieci wybitnych. Zdolności różnicują się w miarę upływu lat. Najwcześniej pojawiają się zdolności matematyczne i artystyczne (muzyczne i plastyczne), później motoryczne i literackie. Zdolności rozwijają się niezależnie od rozwoju fizycznego. Wiek szkolny to rozkwit zdolności intelektualnych. Zauważa się między innymi: wysoką sprawność językową, umiejętność wnioskowania, bardzo dobrą pamięć, oryginalność zadawanych pytań, zainteresowania czytelnicze, umiejętność dostrzegania i rozwiązywania problemów. Najważniejszym etapem życia, w którym można wpłynąć na wszechstronny rozwój dziecka, jest okres od urodzenia do 10 roku życia. Ma on szczególne znaczenie dla rozwoju w okresach późniejszych.

Nie zawsze dzieci o wysokich predyspozycjach mają wysokie osiągnięcia. Bywa, że rodzice poprzez niezamierzone oddziaływania wychowawcze tłumią i niszczą zdolności chcąc mieć dziecko grzeczne, ciche i posłuszne, które nie zadaje "dziwnych" pytań. W szkole dzieci te często czują się zagubione, nieśmiałe, odznaczają się chwiejnością emocjonalną i wysokim poziomem lęku. Efektem tego może być izolacja lub odrzucenie ucznia przez grupę albo przyjęcie postawy konformistycznej.

Zdarza się, że rodzice chcą realizować własne marzenia poprzez dziecko i przyspieszyć rozwój. Intensywne ćwiczenia mogą prowadzić do opanowania sprawności ale wyniki są zwykle krótkotrwałe i wiążą się z wysokimi kosztami emocjonalnymi. Dziecko wychowywane w takiej atmosferze ma dużą wiedzę, jest wyraźne nastawione na sukces, ma silną potrzebę osiągnięć. Jest pewne siebie, nie przyjmuje uwag, łatwo popada w konflikty, odpowiada nie pytane, kręci się, przeszkadza. Jest nadruchliwe i chwiejne emocjonalnie. W konsekwencji może prowadzić do spadku zainteresowania nauką.

Badania wykazują, że ok. 64% uczniów źle uczących się charakteryzują się inteligencją wysoką i szerokimi zainteresowaniami. Brak sukcesów w szkole, wysoki poziom wrażliwości dziecka zdolnego oraz presja niespełnionych oczekiwań bliskich skłaniają ich często do szukania bezwarunkowej akceptacji w młodzieżowych grupach nieformalnych.

Istotne są też formy i metody nauczania w systemie szkolnym. Z pośród różnych form edukacyjnych najbardziej efektywne jest zindywidualizowane nauczanie ucznia zdolnego lub grup uczniów zdolnych, pozostając we własnym środowisku. Najwięcej kontrowersji budzi indywidualne nauczanie.

Stosunkowo dużo tracą uczniowie zdolni na poziomie nauczania początkowego, ponieważ programy są w wielu partiach dla nich za łatwe. Powoduje to znudzenie i spadek motywacji do umysłowego wysiłku.

Nieprawdziwy jest pogląd, że dziecko zdolne poradzi sobie samo. Wbrew temu przekonaniu dzieci zdolne wymagają szczególnej opieki ze względu na ich indywidualność/ cechy inności/ oraz niezwykłą złożoność ich problemów szkolnych, społecznych i emocjonalnych.

Rodzina i szkoła odgrywają szczególną rolę w zakresie pobudzania, ujawniania i rozwijania zdolności dzieci. Działania powyższych instytucji wspomaga poradnia psychologiczno-pedagogiczna poprzez między innymi:

badania diagnostyczne dzieci zdolnych
doradztwo psychologiczne dla uczniów, rodziców i nauczycieli jak postępować z dzieckiem zdolnym i stymulować jego rozwój
prowadzenie terapii wspierającej rozwój słabszych stron ucznia, gdyż najkorzystniejszy z punktu widzenia przyszłości dziecka jest rozwój wszechstronny i harmonijny
terapia dla uczniów z zaburzeniami emocjonalnymi
pomoc w wyborze drogi kształcenia (diagnoza zdolności i zainteresowań, porady zawodoznawcze)
realizowanie programów zakończonych konkursami
prelekcje i szkolenia
udział w radach pedagogicznych
udostępnianie materiałów i pomocy osobom zainteresowanym

Opinie wydawane przez poradnię:

opinia w sprawie wcześniejszego podjęcia obowiązku szkolnego
indywidualnego toku lub indywidualnego programu nauczania
w sprawie kształcenia ponadgimnazjalnego uczniów z problemami zdrowotnymi
dostosowania wymagań dla uczniów z dysfunkcjami rozwojowymi (zaburzenia dyslektyczne czy emocjonalne)

Dzieci zdolne mają wiele problemów i potrzeb. Wymagają specjalnej troski, mądrego potraktowania i odpowiedniej pomocy, często także materialnej. Połączmy nasze działania, niech one będą konkretne. Nie zakopujmy talentów, bo to nasz wspólny wielki skarb.

Imieniny

Dziś świętujemy imieniny: Kryspiny, Norberta, Sabiny. Wszystkiego najlepszego!

Godzina

Kalendarz

Pn	Wt	Sr	Cz	Pt	So	Nd
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31