Pomagamy |


|
|
Publikacje: |
Krystyna Ekiert
Jak postępować z dzieckiem
Wskazówki dla rodziców i nie tylko
Rozwój mowy jest bardzo indywidualny i mogą występować różnice pomiędzy poszczególnymi dziećmi. Brak płynności (powtarzanie - przeciąganie dźwięków, sylab, słów_ jest czymś naturalnym podczas rozwoju sprawności mówienia i zdarza się każdemu właściwie dziecku w tym czy innym momencie. W latach przedszkolnych i na początku szkoły u jednych zaznacza się mocniej, u innych słabiej.
Dziecko pomiędzy drugim a szóstym rokiem życia, kiedy mowa znajdują się w fazie ciągłego rozwoju, może powtarzać sylaby, całe słowa albo zwroty. Może także robić w nieodpowiednich momentach pauzy albo wydłużać dźwięki.
Wypowiedzi dorosłych są też często pełne przerw i powtórzeń. Brak płynności w mówieniu mający podłoże rozwojowe pojawia się zazwyczaj stopniowo i daje się zaobserwować najpierw w codziennych sytuacjach życiowych. Te normalne zaburzenia płynności mogą jednak zostać spotęgowane.
Zwykle oczekujemy zbyt dużo i zbyt wcześnie od dziecka, gdy istnieje możliwość codziennego porównywania z mową rodzeństwa, dzieci sąsiadów lub nawet ludzi dorosłych. Należy wiedzieć, że zarówno nadmierny krytycyzm, jak i oczekiwanie dużej płynności na czasem odwrotny efekt.
Dziecko często poprawiane z powodu niepłynności może używać jej jako środka zwrócenia na siebie uwagi. Są to zwykle u małych dzieci zachowania nieświadome, ale instynktowne. Z drugiej strony dziecko napominane, aby mówiło gładko, może podjąć wiele sposobów płynnego mówienia zwykle mało skutecznych, najczęściej wiodących do niepłynności.
Dziecko, któremu przerywa się za każdym razem, kiedy próbuje coś powiedzieć, wobec którego stosuje się kary za powtarzanie słów czy zgłosek, które musi walczyć o prawo do zabrania głosu, często reaguje wzmożonym brakiem płynności i ujawnia napięcie emocjonalne właśnie poprzez mowę.
Przyczyn niepłynności mówienia może być więc wiele. Mogą mieć także różne formy. Jedną z nich jest jąkanie. Człowiek, który naprawdę jaka się jest świadomy defektów swojej wymowy i zdradza wiele innych, złożonych objawów.
Jąkanie jest wadą wymowy i zdradza wiele innych, złożonych objawów. Jąkanie jest wadą wy7mowy, w której niepłynność wywołana jest skurczem mięśni biorących udział w mowie. Skurcze te mogą obejmować wszystkie mięśnie aparatu mowy, tzn. artykulacyjne, fonacyjne i oddechowe, lub mogą występować silniej w jednej z wymienionych grup mięśniowych.
U jąkających się może występować też tzw. logofobia, tj. lęk przed mówieniem i unikanie kontaktów mowowych z otoczeniem. Z. Engel jąkanie wyróżnia przy "starcie mowy" objawiające się zaburzeniami koordynacji oddychania, fonacji i artykulacji oraz jąkanie w toku mowy, związane z niewłaściwą organizacją rytmiczną wypowiedzi.
Jak zachowujesz się, gdy dziecko waha się i zacina?
Jak powinieneś reagować?
- Zdaj sobie sprawę z własnego sposobu mówienia.
- Mów do dziecka wolniej, spokojniej, używając prostszego języka. Gdy Ty będziesz odprężona (lub odprężony), istnieje większa szansa, że taka podstawa udzieli się także jemu. Dziecku czasami trudno jest "dotrzymać kroku" mowie dorosłych. Jeżeli będziesz używać prostszych, krótszych zdań, wypowiadanych w wolniejszym tempie, łatwiej mu będzie osiągnąć płynność.
- Zadbaj o spokojną, odprężoną atmosferę w domu. Jeśli trzeba, zwolnij własne tempo i postaraj się, by prace domowe przebiegały w spokojnym, niewymuszonym rytmie,
- Eliminuj z rozkładu dnia wszystko, co może stać się przyczyną napięcia i frustracji, a także to, co wydaje się wzmagać zaburzenia płynności. Postaraj się na przykład, aby dziecko miało szansę spokojnie wypowiedzieć się przy stole, bez konieczności współzawodnictwa w tym względzie ze starszym rodzeństwem.
- Staraj się nie wzbudzać w sobie niepokoju. Będzie ci łatwiej zachować spokój, jeżeli będziesz pamiętać, że większość dzieci przechodzi przez najzupełniej normalne okresy swojej niepłynnej wymowy i wychodzi z tego bez szwanku. Twój niepokój może się udzielić innym.
- Kiedy dziecko co Ciebie mówi, nie okazuj w żaden sposób (grymasem twarzy, zniecierpliwieniem itp.), że zauważysz jego trudności.
- Zorientuj się, czy dziecko nie jest przemęczone i przeciążone nadmiernymi zadaniami.
- Zadbaj o dobrą kondycję fizyczną dziecka.
- Wymagania, jakie stawiasz dziecku w związku z mówieniem, muszą być formułowane tak, by je rozumiało i mogło im sprostać.
- Nie narzucaj mu stresujących sytuacji językowych (na przykład recytacje publiczne, przepraszanie, zwierzenia itp.)
- Kiedy dziecko do Ciebie mówi, okazuj mu dużo uwagi.
- Kiedy dziecko opowiada o czymś dla siebie ważnym, słuchaj cierpliwie i ze zrozumieniem.
- Pozwól mu skończyć wypowiedź bez przerywania, bez względu na to jak trudno mu to przychodzi.
- Nie mów za dziecko i nie odpowiadaj za nie na pytania. To powiększa tylko niepewność, powoduje zawstydzenie i trudności, gdy w końcu musi samo mówić.
- Jeżeli jesteś pewien, że dziecko zacina się na danym słowie i właśnie chce go użyć, powiedz sam powoli to słowo i pozwól mu spokojnie dokończyć zdanie.
- Jeżeli dziecko ma zdecydowaną trudność w przekazywaniu informacji, powtórz to, co ono powiedziało i udziel od razu odpowiedzi, aby potwierdzić, że zrozumiałeś przekaz.
- Nie polecaj dziecku, aby powtórzyło, mówiło wolniej, przemyślało, zanim powie, lub też wzięło większy oddech.
- Jeśli dziecko śpieszy się mówiąc, jest nadmiernie podniecone i napięte, można powiedzieć: uspokój się, mamy przecież dużo czasu. To zupełnie co innego niż mów wolniej lub powiedz to spokojnie, nie zwracamy bowiem uwagi bezpośrednio na fakt mówienia.
- Odwróć uwagę od sytuacji, gdy ciężko mu się mówi i zwróć ją ku tym sytuacjom, w których jest swobodne.
- Jeśli nie możesz na razie odwrócić jego uwagi, uczyń to jak najszybciej, gdy tylko to się uda, gdy silny blok minie.
- Nie nazywaj braku płynności "jąkaniem", ponieważ dziecko może zacząć zwracać uwagę na swoją wymowę, co pogorszy sytuację.
- Nigdy nie rozmawiaj o tym "problemie" w jego obecności.
- Nie mów do dziecka: Nie jąkaj się. Gdyby mogło, nie jąkało by się. Takie zalecenie tylko powiększa zakłopotanie, gdyż ono nie wie jak zrobić, aby się nie jąkać.
- Nie strasz, nie bądź rozdrażniony i niecierpliwy, jeśli dziecko staje się coraz bardziej zaniepokojone i napięcie powiększ się.
- Nie podkreślaj faktu, że dziecko mówi gładko, że mówienie płynne jest lepsze niż jąkanie.
- Reaguj tak samo wtedy, gdy dziecko jąka się i gdy mówi gładko. Reaguj na to, co mówi, a nie jak mówi.
- Pomóż dziecku, aby miało zaufanie do swego mówienia mimo niepłynności, a nie tylko, aby mówiło płynnie.
- Gdy niepłynność mowy utrzymuje się przez jakiś czas, bądź nasila się, skontaktuj się z logopedą.
Bibliografia
- Renee Byrne: Pomówmy o zacinaniu, Warszawa 1989, PZWL
- Wanda Kostecka: Dziecko i jąkanie, Lublin 2000, PTL
- Zdzisław Marek Kurkowski: Próba sylabowa do oceny niepłynności mówienia, Warszawa 2003, IF, PS
- Frances L.Ilg, Loise Bates Ames, Sidney M. Baker: Rozwój psychologiczny dziecka, Gdańsk 1994, GWP
|
|
Imieniny |
Dziś świętujemy imieniny: Kryspiny, Norberta, Sabiny. Wszystkiego najlepszego!
|
Kalendarz |
| Pn | Wt | Sr | Cz |
Pt | So | Nd | | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | | 28 | 29 | 30 | 31 |
|
|