Publikacje:

Józefa Rzepka, styczeń 1995, Wiadomości Brzozowskie
Telewizja i dziecko

W obecnych ciasnych mieszkaniach często stół zastępuje ława ustawiona z reguły nie na środku, ale z boku pokoju. Siada się przy niej z jednej strony, aby nie przeszkadzać w patrzeniu w telewizor, który urasta do rangi symbolu. Staje się centrum życia rodzinnego. Pod względem zajmowanego czasu, wśród środków masowego przekazu telewizja wysuwa się na czoło, której oglądanie zajmuje nawet po kilka godzin dziennie. Jest wspaniałym osiągnięciem naszych czasów.

By jednak jej istnienie było z korzyścią dla nas i naszych dzieci musimy pamiętać o pewnych prawidłowościach. Istotną sprawą jest uwzględnianie, przy doborze programów telewizyjnych, możliwości percepcyjnych dziecka, jego zainteresowań, potrzeb psychicznych i wieku. Nie może być obojętne, ile czasu dziecko przesiaduje przed telewizorem i co ogląda.

Niekiedy rodzicom wydaje się, że wiek dzieci, dla których film jest dozwolony, jest zawyżony, bo przecież w tym filmie nie ma nic gorszącego. Jest to rozumowanie błędne, gdyż chodzi tu także o to, czy dziecko jest na tyle silne psychicznie, aby mogło "wytrzymać" napięcie występujące w filmie.

Zwróćmy uwagę na zewnętrzne warunki odbioru programów telewizyjnych. Aparat telewizyjny powinien być umieszczony przy ścianie z oknem żeby światło nie padało na ekran. Zwracamy uwagę, aby głos nie był zdeformowany. Dziecko powinno siedzieć wygodnie na krześle czy w fotelu w pozycji wyprostowanej i z nieco podniesioną do góry głową. Obraz nie powinien być przekontrastowany i przejaskrawiony, co bardzo ujemnie wpływa na wzrok.

Lekarze główną przyczynę powiększania się liczby dzieci noszących okulary widzą w nadmiernym przesiadywaniu przed telewizorem, zwłaszcza o przejaskrawionym obrazie. Oświetlenie pokoju jest konieczne ze względu na poczucie bezpieczeństwa i higienę wzroku, gdyż osłabia źródło mocnego światła, jakim jest ekran. Najlepiej jest, jeśli telewizor podświetlony jest od tyłu małą słabą lampką. Podczas oglądania programu dziecko nie powinno siedzieć bliżej niż 2,5 m przed ekranem, wygodnie z nogami spuszczonymi na podłogę. Ze względu na rozwój fizyczny dziecka i higienę wzroku nie powinno się zezwalać na oglądanie telewizji w pozycji leżącej oraz na siedzenie z podwiniętymi nogami, w zgarbionej pozycji. Pamiętajmy, że wybór programów dla dzieci nie może być przypadkowy.

Zdarza się, że dzieci oglądają programy zastrzeżone dla dorosłych. Wiele treści nie są w stanie zrozumieć i właściwie odebrać. Istnieje obawa wzorowania zachowań widzianych na ekranie. Szczególnie groźne wydaje się codzienne niemal oglądanie scen walki, przemocy i brutalności (także w bajkach), do których dzieci tak się przyzwyczajają, że wreszcie nie robią na nich większego wrażenia. Otępiają wrażliwość na krzywdę i cierpienie. Jak wykazały liczne eksperymentalne badania psychologiczne, oglądanie aktów przemocy w telewizji nasila agresję u dzieci. Dzieci nie tylko naśladują widziane zachowania agresywne, ale po ich obejrzeniu stosują także inne formy i sposoby agresji. Wbrew niektórym poglądom, że wyładowanie agresji przynosi uspokojenie, eksperymenty wykazały, że jest przeciwnie - zwiększa niechęć i złość do osoby pokrzywdzonej i utrwala taki sposób zachowania, wywołując postawę agresywną. Programy zawierające sceny grozy powodują u dzieci wrażliwych uczucie lęku, a nawet zaburzenia snu, bóle głowy, zwiększoną pobudliwość nerwową, trudności w koncentracji.

W Stanach Zjednoczonych istnieją w klinikach specjalne oddziały odwykowe dla dzieci z zaburzeniami psychosomatycznymi, powstałymi na skutek nawykowego oglądania telewizji. U dzieci tam leczonych stwierdza się zwyrodnienia kości i mięśni, pogorszenie wzroku, nerwowość, niepokój, bierność, trudności w koncentracji uwagi, zanik wyobraźni oraz ogólne obniżenie sił witalnych.

Nawał podawanych opinii i informacji zajmujących tak dużo czasu, że brak go na ich przemyślenie, powoduje bierność odbierania i przyzwyczajenie do bezkrytycznego przejmowania opinii cudzych.

W literaturze specjalistycznej pojawił się termin "oglądacz". "Oglądacz" sam nie jest aktywny, ale biernie korzysta z tego, co dla niego przygotowano. Nie bawi się, ale jest zabawiany. Przyzwyczaja się do czekania na to, by inni pouczali go, zabawili, wreszcie zadecydowali za niego.

Obraz filmów telewizyjnych jest tak konkretny i tak się narzuca, że dziecko nie ma okazji do, twórczego fantazjowania. Inaczej się dzieje, gdy słucha bajki lub gdy czyta książkę. Częste oglądanie telewizji niesie jeszcze jedno poważne zagrożenie: jest wrogiem komunikacji w rodzinie. Zmęczeni i zdenerwowani wolimy usiąść przed telewizorem niż rozmawiać z dziećmi o ich problemach. Nie chodzi o zabranianie korzystania z kultury masowej.

Radio, kino, telewizja, taśmy z nagraniami są wynalazkami pięknymi i można się z nich cieszyć nie stając się "oglądaczem" powierzchownym, bezkrytycznym i biernym, jeżeli jego stylowi życia przeciwstawi się styl inny - aktywny i twórczy. Spróbujmy razem z dzieckiem obejrzeć starannie dobrany film i o nim porozmawiać. Trzeba pokazać motywy postępowania bohatera, jego przemiany wewnętrzne, wyeksponować najpiękniejsze i najbardziej bliskie dzieciom i młodzieży sytuacje, w których się znalazł, ponieważ takie właśnie sytuacje powodują głębokie przeżycia i przez to oddziaływują wychowawczo.

Wskazane jest prowokowanie dzieci do opowiadania obejrzanych bajek i filmów. Warto rzucić pytanie: "Jak ty postąpiłbyś w sytuacji bohatera?", "Co ci się u niego podoba?" itp. Telewizja pozwala przez odpowiednio dobrane programy kształcić pożądane postawy, rozwijać uczucia, kształtować cechy charakteru i intelektu, ma budzić zainteresowania.

Imieniny

Dziś świętujemy imieniny: Kryspiny, Norberta, Sabiny. Wszystkiego najlepszego!

Godzina

Kalendarz

Pn	Wt	Sr	Cz	Pt	So	Nd
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31